Transplantologia

Artykuł w trakcie opracowywania - prosimy o cierpliwość!

• Antygeny- cząsteczki znajdujące się na powierzchni komórek, charakterystyczne dla każdego człowieka. Cząsteczki  te uruchamiają układ odpornościowy np. przez produkcję przeciwciał, które niszczą antygeny, a tym samym powodują odrzucenie przeszczepu.
• Autotransfuzja- zabieg przetaczania krwi, w którym chory jest dawcą i biorcą sam dla siebie. Leczenie pacjenta własną, konserwowaną krwią pozwala na uniknięcie ryzyka związanego z immunizacją antygenami krwinkowymi, przeniesieniem chorób wirusowych, bakteryjnych oraz pasożytniczych.
• Bank tkanek i komórek- jednostka organizacyjna prowadząca działalność w zakresie gromadzenia, przetwarzania, sterylizacji, przechowywania i dystrybucji tkanek oraz komórek. Jednostka tego rodzaju może również pobierać lub testować tkanki i komórki.
• Biopsja- to pobranie części tkanki w celu wykonania badań (mikroskopowych, biochemicznych) na obecność choroby, stopnia odrzucania przeszczepu, oceny przeszczepionych narządów.
• Centralny Rejestr Sprzeciwu- rejestr osób, które wyrażają odmowę pobrania ich narządów po śmierci. Od osoby, która znajduje się w tym rejestrze nie można pobrać żadnego narządu.
• Dawca- żywy dawca lub zwłoki ludzkie, od których pobiera się komórki, tkanki lub narządy.
• Dawca wielonarządowy- dawca, od którego zostały przeszczepione: co najmniej jedna nerka i jeden narząd pozanerkowy.
• Dawstwo- przekazywanie komórek, tkanek lub narządów ludzkich przeznaczonych do zastosowania leczniczego u ludzi.
• Główny układ zgodności tkankowej- (MHC, z ang. major histocompatibility complex), zespół białek, odpowiedzialnych za prezentację antygenów limfocytom T. Swoją nazwę zawdzięczają temu, że zostały odkryte jako pierwsze i najważniejsze białka decydujące o utrzymaniu się lub odrzuceniu przeszczepu, a zatem odpowiadające za zgodność tkanek dawcy i biorcy. Ludzkie MHC określane są mianem HLA (ang. human leukocyte antigens – ludzkie antygeny leukocytarne).
• Immunosupresja–  stan obniżonej odporności wywoływany sztucznie poprzez podanie leków immunosupresyjnych mający na celu powstrzymanie procesu odrzucania przeszczepu.
• Narząd - wyodrębniona i istotna część ludzkiego ciała, zbudowana z różnych tkanek, zdolna do utrzymywania swojej struktury, ukrwienia i możliwości pełnienia autonomicznych funkcji fizjologicznych.
• Poltransplant- Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne Do Spraw Transplantacji m. in. nadzoruje krajowa listę oczekujących na przeszczep, rejestruje dawców szpiku, monitoruje Centralny Rejestr Sprzeciwu, prowadzi statystyki przeszczepów (ilość dokonywanych operacji transplantacyjnych).
• Potencjalny dawca- osoba z orzeczeniem śmierci mózgowej, zgłoszona do Centrum Koordynacji po sprawdzeniu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów braku sprzeciwu przed pobraniem narządów.
• Przeciwciała- cząsteczki białkowe, które są produkowane przez układ odpornościowy w odpowiedzi na pojawienie się w organizmie antygenów (na przeszczepionych organach ale też np. na wirusach).
• Przeszczepianie narządów, transplantacja(z łac.. transplantare, czyli „szczepić” , od trans „poza czymś” i plantare, „sadzić”) - przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała do innego (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem zajmuje się dziedzina medycyny zwana transplantologią.
• Przeszczepienie- to proces mający na celu przywrócenie niektórych funkcji ciała ludzkiego przez przeniesienie komórki, tkanki lub narządu od dawcy do ciała biorcy.
• Przeszczep, transplantat- komórki, tkanki (skóra, rogówka, kości) lub narząd (serce, nerka) pobrane od dawcy, podlegające chirurgicznemu przeszczepieniu do organizmu biorcy. Niektóre tkanki i narządy mogą być konserwowane i przechowywane w tak zwanych bankach (na przykład w banku komórek macierzystych).
• Przeszczep allogeniczny- przeniesienie tkanek, narządów z innego organizmu tego samego gatunku (np. z jednego człowieka na drugiego człowieka).
• Przeszczep autologiczny- przeniesienie tkanek, narządów w obrębie tego samego organizmu (ten sam człowiek). Ma to miejsce np. w leczeniu białaczki, kiedy pobierany jest szpik od pacjenta, który jest poddawany chemioterapii, aby po niej wszczepić mu jego własny szpik.
• Przeszczep ksenobiotyczny- przeniesienie tkanek, narządów pomiędzy organizmami różnych gatunków (np. pomiędzy świnią i człowiekiem).
• Śmierć mózgowa- następuje wtedy, gdy wystąpi zaburzenie w krążeniu krwi w mózgu, co prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu, chociaż przy pomocy aparatury można zachować czynność innych narządów takich  jak serce czy płuca. Fakt śmieci mózgowej orzeka 3- osobowa komisja lekarska, w której skład wchodzi specjalista w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz specjalista w dziedzinie neurologii lub neurochirurgii, po przeprowadzeniu specjalnych badań.
• Szpik kostny - (łac. medulla ossium), miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz znajdująca się w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. Masa całego szpiku u osoby dorosłej wynosi około 2,5 kg.
• Tkanka- zespół komórek o wyspecjalizowanych funkcjach powiązanych ze sobą substancją międzykomórkową
• Transplantacja- zabieg przeniesienia komórek, narządów lub tkanek z organizmu dawcy do organizmu biorcy. W szczególnych przypadkach biorcą i dawcą może być ten sam organizm (autotransplantacja).
• Zgodność tkankowa- tolerancja pomiędzy układem antygenów komórek dawcy i biorcy przeszczepu. Zgodność tkankowa umożliwia przyjęcie przeszczepu od dawcy. W przypadku jej braku komórki przeszczepu pobudzają układ odpornościowy biorcy i przeszczep zostaje przez niego odrzucony.
• Żywy dawca- osoba, od której pobierane są komórki, tkanki lub narząd.

Autorzy:

CO TO JEST ZGODA DOMNIEMANA? WAŻNE!

Zastosowanie zgody domniemanej w transplantologii usankcjonowane zostało w polskim prawie. Normuje je Ustawa o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów z 1 lipca 2005. Art. 5 rzeczonej ustawy stwierdza możliwość pobrania narządów przy braku wyrażonego za życia sprzeciwu:

Pobrania komórek, tkanek lub narządów ze zwłok ludzkich w celu ich przeszczepienia można dokonać, jeżeli osoba zmarła nie wyraziła za życia sprzeciwu.

Ustawa i wytyczne:

Ustawodawca zakłada, że zmarły zgadzał się na pobranie, chyba że wyraził sprzeciw. Artykuł ten stwierdza dalej, że w przypadku małoletniego lub innej osoby, która nie ma zdolności do czynności prawnych, sprzeciwu takiego dokonuje przedstawiciel ustawowy, przy czym może to uczynić jedynie za życia tej osoby. Małoletni, który ukończył 16 lat może też samodzielnie wyrazić sprzeciw. Art. 6 określa z kolei sposoby złożenia ważnego prawnie sprzeciwu, jako:

• wpisu w centralnym rejestrze sprzeciwów na pobranie komórek, tkanek i narządów ze zwłok ludzkich;
• oświadczenia pisemnego zaopatrzonego we własnoręczny podpis;
• oświadczenia ustnego złożonego w obecności co najmniej dwóch świadków, pisemnie przez nich potwierdzonego.

Wobec tego sprzeciw może zostać złożony w dowolnej z wymienionych wyżej form, a także w dowolnym momencie, np. przy przyjęciu do szpitala, w trakcie hospitalizacji. Może też być wycofany, w takiej formie, w jakiej został złożony. Kodeks etyki lekarskiej (art. 33) wspomina również jako warunek konieczny brak sprzeciwu zmarłego.

Wobec takich rozwiązań powołano w Polsce Centralny Rejestr Sprzeciwów. Rozpoczął on swą działalność w listopadzie 1996. Pod koniec 2004 odnotował on 23 786 sprzeciwów.

Ważną konkluzją jest fakt, że nie ma tutaj wspomnianej rodziny. Zdanie rodziny, a więc jej zgoda lub sprzeciw, nie jest zgodnie z prawem brane pod uwagę. Lekarz nie ma więc obowiązku starać się o wyrażenie zgody na przeszczep przez rodzinę dawcy. Jednakże zmarły mógł przedstawić swoje negatywne zdanie co do dawstwa rodzinie, co zgodnie z Ustawą stanowi ważną prawnie formę wyrażenia sprzeciwu, który należy uszanować. Zauważa się dalej, że w związku z tym zazwyczaj pyta się rodzinę o zdanie zmarłego, choć nie widzi takiego obowiązku nakładanego prawem. Zauważa się też, że wiąże się to często z wysłuchaniem opinii rodziny, nie widząc możliwości nieliczenia się z nim. Przestrzega się też przed straszeniem bliskich zmarłego konsekwencjami prawnymi za udzielenie informacji nieprawdziwych.

OŚWIADCZENIE WOLI

Niezależnie od przepisów prawnych wiele osób pragnie świadomie, za życia wyrazić chęć niesienia pomocy chorym potrzebującym przeszczepów.

Oświadczenie woli ma charakter jedynie informacyjny i nie trzeba go nigdzie zgłaszać ani rejestrować!

Każda osoba dorosła podpisująca oświadczenie woli, wyrażając zgodę na pobranie po śmierci swoich tkanek i narządów do przeszczepienia daje dowód świadomej chęci ratowania życia i przywracania zdrowia chorym ludziom.

Własnoręczne podpisanie oświadczenia ułatwia bliskim osoby zmarłej oraz lekarzom uszanowanie wyrażonej woli.

Oświadczenie woli może pobrać pod poniższym linkiem:

………………………………………

BAJKA ,,SERDUSZKO PLUSZOWEGO MISIA”

Zapraszamy do odsłuchania tej niezwykłej historii – bajki o akceptacji i zrozumieniu jakże trudnego tematu jakim jest transplantacja.

bajka mp3

 
Autorzy:

HISTORIA TRANSPLANTACJI W POLSCE

Początek transplantologii klinicznej w Polsce przypada na lata 60-te XX wieku. W styczniu 1966 roku w Warszawie miał miejsce pierwszy przeszczep nerki od zmarłego dawcy, a już niespełna dwa miesiące później we Wrocławiu dokonano pierwszego przeszczepu nerki pobranej od dawcy żywego.

Jednak dopiero rok 1983 był przełomem w polskiej transplantologii, kiedy to po raz pierwszy zastosowano lek immunosupresyjny, aby zapobiec odrzuceniu przeszczepu.
W 1985 roku w Zabrzu zespół profesora Zbigniewa Religi dokonał pierwszego udanego przeszczepu serca, w 2006 r. w Trzebnicy dokonano pierwszej transplantacji kończyny górnej, w 2013 r. w Gliwicach przeszczepiono twarz, a w 2015 również w Gliwicach dokonano pierwszego złożonego przeszczepu narządów szyi (krtań, tchawica,gardło, przełyk, tarczyca).

Od 1996 roku polska transplantologia jest nadzorowana przez Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji POLTRANSPLANT.

W Polsce obowiązuje (znowelizowana m.in. w 2009 i 2017 r.) Ustawa Transplantacyjna która określa, kto i w jakiej sytuacji może być dawcą, a także kto ma prawo pobierać oraz wszczepiać organy.

TRANSPLANTACJA A KOŚCIÓŁ KATOLICKI?

Kościół Katolicki jest przychylny kwestii transplantologii. Wielokrotnie w tej sprawie wypowiadał się Papież Jan Paweł II:

,,Transplantacja to duży krok naprzód w służbie nauki dla człowieka i obecnie wielu ludzi zawdzięcza swoje życie przeszczepionemu narządowi. Co więcej, technika transplantacji udowodniła, że jest znaczącym sposobem osiągnięcia głównego celu całej medycyny – służenia ludzkiemu życiu. Dlatego też w Liście Encykliki „Evangelium Vitae” sugerowałem, że jedną z dróg pielęgnowania prawdziwej kultury życia jest dawstwo narządów, wykonywane w sposób etycznie akceptowalny, z zamiarem oferowania szansy na zdrowie, a nawet życie, chorym, którzy czasem nie mają innej nadziei”

Jan Paweł II , No. 86  

CO PRZYNIÓSŁ ROK 2019 ?
Z danych wynikających z bazy POLTRANSPLANT, na Krajowej Liście Oczekujących na przeszczepienie narządu we wrześniu bieżącego roku w Polsce widniało 1962 osób.

Zmarłych dawców ogółem w roku 2019 odnotowano na miesiąc wrzesień 469. Dawców rzeczywistych zaś 363.

Kim jest dawca rzeczywisty?
Jest to zmarły, od którego przynajmniej jeden narząd został pobrany celem przeszczepienia. Ponad połowa dawców rzeczywistych to dawcy wielonarządowi tj. dawcy, od których pobrano celem przeszczepienia przynajmniej dwa różne narządy.

Szczegółowe statystyki dotyczące transplantacji w Polsce na rok 2019 znajdziecie pod linkiem:

http://www.poltransplant.org.pl/statystyka_2019.html

Autorzy:

Twoje TAK ma ZNACZENIE

Kampania powstała w roku 2016...dziesiątki rozmów, setki telefonów...tuziny podań... opór ? Oczywiście, że tak ! Jednak grono bardzo przychylnych zaangażowanych osób pomogło w stworzeniu tego niezwykłego wydarzenia !:) Zorganizowano I Edycję Kampanii Twoje TAK ma ZNACZENIE! Panel bezpłatnych badań, szereg konsultacji lekarskich, miasteczko dla dzieci. Media lokalne i ogólnopolskie ?! ...mówili:

,,to nie ma szans", a jednak ! ;)

Mamy rok 2019 i rozpoczynamy działania na rok 2020, na które pozwoliło założenie Fundacji Twoje TAK ma ZNACZENIE w Grudniu 2018 roku. Misją Fundacji jest organizacja akcji prozdrowotnych z badaniami przesiewowymi, profilaktycznymi oraz organizacja koncertów oraz licznych debat poruszających tematykę transplantacji, jej możliwości i ograniczeń. Głównym jednak wydarzeniem, na którym skupiamy się najbardziej jest Kampania Twoje TAK ma ZNACZENIE.

Więcej pod linkami:
https://www.facebook.com/twojetakmaznaczenie/

https://www.youtube.com/watch?v=D2bb3OuEC7Q

Liczba przeprowadzonych bezpłatnych badań w mieście Lubliniec w woj. Śląskim w poszczególnych latach.

Pomysłodawca akcji ,,Twoje TAK ma ZNACZENIE”? Jest młodym lekarzem, przez niektórych nazywanym niechlubnie ,, idealistą". Jednak przez jego działanie, szczerzenie pasji we współpracy z wieloma ludźmi stara się pokazać , że warto żyć! Żyć jak najdłużej w dobrym zdrowiu i żyć tak, by po śmierci móc nadal pomagać innym. To właśnie Karol i takim hasłem dzieli się, zachęcając do podjęcia tematu Transplantacji. Pierwszy zarzut w trakcie spotkań z przeciwnikami transplantacji to pojęcie śmierci. Przecież ktoś musi umrzeć, żeby ktoś mógł żyć! - słyszał niejednokrotnie. A gdyby spojrzeć w inny sposób? Ktoś może żyć, jeśli ja już nie mogę? Zderzył się z wieloma ludzkimi tragediami, jednak historia terminalnie chorego Darka, którego poznał w hospicjum, zmieniła Jego podejście do walki - walki do ostatniej chwili. Ten ponad 20-letni mężczyzna z rozsianą chorobą nowotworową rysując w ostatnich chwilach życia LOGO kampanii TWOJE TAK MA ZNACZENIE, której Karol był pomysłodawcą udowodnił, że nawet będąc na skraju wyczerpania fizycznego możemy walczyć o marzenia...o siebie! Jego determinacja i bolesna rehabilitacja doprowadziła do tego, iż ostatnie dni życia spędził z uśmiechem na twarzy, spełniając się jako grafik. Darek nie mógł nikomu pomoc poprzez oddanie narządów z powodu stanu jego zdrowia, sprawił jednak, iż Karol postanowił nie poddawać się w dążeniu do stworzenia kampanii prozdrowotnej promującej ideę Transplantacji. Jak sam cytuje: ,, Kiedy się budzę i serce moje bije, kiedy się budzę i oddycham. To biorę się za życie i żyje... Nie wzdycham! '' (słowa piosenki – Adam Berbesz).

Autor: